Boek pagina PsychoPioneer
Ontwikkelings Psychologie, 8e editie, 2021, Feldman.
DEEL 1 - DE ONTWIKKELING VAN HET KIND
    3
1 - Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
    4
1.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: KUNSTMATIGE VOORTPLANTINGSTECHNIEKEN

    4
1.1 - Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie

6 begrippen in deze sectie:

Ontwikkelingspsychologie
Cognitieve ontwikkeling
Fysieke ontwikkeling
Persoonlijkheidsontwikkeling
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Cohort


    7
1.1.1 - De reikwijdte van het vakgebied
    7
1.1.2 - Invloeden op de ontwikkeling: ontwikkelen in een sociale wereld
   10
1.2 - Kinderen: verleden, heden en toekomst

8 begrippen in deze sectie:

Continue verandering
Discontinue verandering
Kritieke periode
Gevoelige periode
Nature-nurturedebat
Plasticiteit
Stimuli
Maturatie


   13
1.2.1 - Vroege denkbeelden over kinderen
   13
1.2.2 - De twintigste eeuw: ontwikkelingspsychologie als discipline
   14
1.2.3 - Vraagstukken bij de thema's van de ontwikkelingspsychologie
   14
1.2.4 - De toekomst van ontwikkelingspsychologie
   18
1.3 - Terugblik
   20
2 - Theoretische perspectieven en onderzoek
   22
2.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: TEGEN ALLE VERWACHTINGEN IN

   22
2.1 - Perspectieven bij het kijken naar kinderen

25 begrippen in deze sectie:

Theorie
Psychodynamisch perspectief
Ego
Fixatie
Id
Psychoanalytische theorie
Psychoseksuele ontwikkeling
Psychosociale ontwikkeling
Superego
Behavioristisch perspectief
Klassieke conditionering
Stimulus-respons-leren
Gedragsmodificatie
Operante conditionering
Sociaal-cognitieve leertheorie
Accomodatie
Assimilatie
Cognitief perspectief
Informatieverwerkingstheorie
Cognitieve neurowetenschap
Bio-ecologisch model
Systemisch perspectief
Sociaal-culturele theorie
Evolutionair perspectief
Zelfdeterminatietheorie


   24
2.1.1 - Het psychodynamisch perspectief: focus op innerlijke krachten
   25
2.1.2 - Het behavioristisch perspectief: focus op waarneembaar gedrag
   29
2.1.3 - Het cognitief perspectief: kijken naar de oorsprong van ons begrip
   32
2.1.4 - Het systemisch perspectief: brede visies op ontwikkeling
   36
2.1.5 - Het evolutionair perspectief: wat onze voorouders bijdragen aan ons gedrag
   40
2.1.6 - Waarom 'Welk perspectief is het juiste?' de verkeerde vraag is
   41
2.2 - De werkwijze van het wetenschappelijk onderzoek

17 begrippen in deze sectie:

Empirisch-wetenschappelijke methoden
Correlationeel onderzoek
Experimenteel onderzoek
Hypothese
Operationalisering
Steekproef
Afhankelijke variabele
Controlegroep
Experiment
Experimentele conditie
Experimentele groep
Onafhankelijke variabele
Natuurlijke observatie
Surveyonderzoek
Casestudy
Laboratoriumonderzoek
Veldonderzoek


   43
2.2.1 - Wetenschappelijk onderzoek in stappen
   44
2.2.2 - Verschillende onderzoeksmethoden
   48
2.2.3 - Het kiezen van een onderzoeksomgeving
   53
2.3 - Onderzoeksstrategieën en -problemen

9 begrippen in deze sectie:

Fundamenteel onderzoek
Longitudinaal onderzoek
Praktijkgericht onderzoek
Theoretisch onderzoek
Toegepast onderzoek
Cross-sectioneel onderzoek (dwarsdoorsnedeonderzoek)
Dwarsdoorsnedeonderzoek
Dwarsdoorsnedeonderzoek (cross-sectioneel onderzoek)
Cross-sequentieel onderzoek


   54
2.3.1 - Theoretisch en toegepast onderzoek: twee complementaire vormen
   54
2.3.2 - Hoe meet je veranderingen in de ontwikkeling?
   54
2.3.3 - Onderzoek en ethiek
   57
2.4 - Terugblik
   58
3 - Het begin van het leven
   62
3.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: DE TOEKOMST IS NU

   62
3.1 - Erfelijkheid

26 begrippen in deze sectie:

Chromosoom
DNA
Gameten
Gen
Zygote
Dizygotische tweeling
Monozygotische tweeling
Dominante eigenschap
Recessieve eigenschap
Fenotype
Genotype
Heterozygoot
Homozygoot
Polygenische overerving
X-gebonden gen
Gedragsgenetica
Epigenetica
Downsyndroom
Fragiele-X-syndroom
Sikkelcelanemie
Syndroom van Klinefelter
Ziekte van Duchenne
Echoscopie
NIPT
Vlokkentest of chorionvillusbiopsie
Vruchtwaterpunctie


   64
3.1.1 - Genen en chromosomen: de code van het leven
   64
3.1.2 - Basisbegrippen van de genetica: het mengen en koppelen van eigenschappen
   68
3.1.3 - De overdracht van genetische informatie bij mensen
   69
3.1.4 - Het menselijke genoom: het kraken van de genetische code
   71
3.1.5 - Erfelijke en genetische stoornissen: als het misloopt met onze ontwikkeling
   72
3.1.6 - Genetische consultatie en erfelijkheidsadvies
   75
3.2 - De interactie tussen erfelijkheid en omgeving

2 begrippen in deze sectie:

Temperament
Multifactoriële overerving


   77
3.2.1 - De rol van de omgeving: van genotype naar fenotype
   79
3.2.2 - Een antwoord op het nature-nurture raadsel
   80
3.2.3 - Fysieke kenmerken: familiegelijkenissen
   82
3.2.4 - Intelligentie: hoe meer onderzoek, hoe meer onenigheid
   83
3.2.5 - Persoonlijkheid: extravert geboren?
   83
3.2.6 - Psychische stoornissen: de rol van genen en omgeving
   84
3.2.7 - Kunnen genen de omgeving beïnvloeden?
   87
3.3 - Prenatale groei en verandering

14 begrippen in deze sectie:

Actief genotype-omgevingseffect
Evocatief genotype-omgevingseffect
Passief genotype-omgevingseffect
Bevruchting
Embryonaal stadium
Germinaal stadium
Placenta
Foetaal stadium
Foetus
In-vitrofertilisatie
Kunstmatige inseminatie
Onvruchtbaarheid
Teratogeen effect
Foetaal alcoholsyndroom (FAS)


   88
3.3.1 - Bevruchting: het moment van conceptie
   89
3.3.2 - De stadia van de prenatale periode: het begin van de ontwikkeling
   90
3.3.3 - Problemen rondom zwangerschap
   93
3.3.4 - De prenatale omgeving: bedreigingen voor de ontwikkeling
   95
3.4 - Terugblik
  101
4 - De geboorte en het pasgeboren kind
  106
4.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: OP ALLES VOORBEREID

  106
4.1 - Geboorte

6 begrippen in deze sectie:

Neonaat
Episiotomie
Apgar-score
Perinatale zorg
Anoxia
Hechting


  108
4.1.1 - Weeën: het begin van de geboorte
  108
4.1.2 - Geboorte: van foetus tot pasgeborene
  110
4.1.3 - Opvattingen over bevallen: waar medische zorg en attitudes samenkomen
  112
4.2 - Complicaties tijdens de geboorte

11 begrippen in deze sectie:

Baby met een laag geboortegewicht
Groeivertraagde baby
Premature baby
Respiratory distress syndrome
Baby met een zeer laag geboortegewicht
Levensvatbare leeftijd
Keizersnede
Postmature baby
Foetale monitor (of CTG)
Doodgeboorte
Zuigelingensterfte


  115
4.2.1 - Premature baby's: te vroeg, te klein
  116
4.2.2 - Postmature baby's: te laat, te groot
  119
4.2.3 - Keizersnede: ingrijpen in het geboorteproces
  119
4.2.4 - Zuigelingensterfte en doodgeboren kinderen: de tragedie van een premature dood
  121
4.2.5 - Postnatale depressie: van hoge pieken naar diepe dalen
  124
4.3 - Wat een pasgeboren baby allemaal kan

5 begrippen in deze sectie:

Postnatale depressie
Reflex
Klassieke conditionering
Gewenning (habituatie)
Operante conditionering


  124
4.3.1 - Fysieke vaardigheden
  125
4.3.2 - Zintuigen
  126
4.3.3 - Het leervermogen van de pasgeborene
  127
4.3.4 - Sociale vaardigheden: reageren op anderen
  129
4.4 - Terugblik
  131
DEEL 2 - DE BABYTIJD
  135
5 - De fysieke ontwikkeling in de babytijd
  136
5.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: EERSTE STAPJES

  136
5.1 - Groei en ontwikkeling

15 begrippen in deze sectie:

Cefalocaudaal principe
Neuron
Principe van de onafhankelijkheid van systemen
Principe van hiërarchische integratie
Proximodistaal principe
Neurotransmitter
Synaps
Myeline
Hersenschors
Plasticiteit
Gevoelige periode
Gedragstoestand
Ritmen
Rapid eye movement-slaap (REM-slaap)
Wiegendood of sudden infant death syndrome (SIDS)


  138
5.1.1 - Fysieke groei: de snelle schreden van de baytijd
  138
5.1.2 - Het zenuwstelsel en de hersenen: de fundamenten van onze ontwikkeling
  140
5.1.3 - Integratie van lichaamssystemen: cycli van de babytijd
  145
5.1.4 - Wiegendood (SIDS) en SUID
  147
5.2 - De motorische ontwikkeling

4 begrippen in deze sectie:

Reflex
Bayley Scales of Infant Development (BSID-III)
Dynamische systeemtheorie van Thelen
Normen


  148
5.2.1 - Reflexen: onze aangeboren fysieke vaardigheden
  148
5.2.2 - Motorische ontwikkeling bij baby's: fysieke mijlpalen
  150
5.2.3 - De ontwikkeling en coördinatie van motorische vaardigheden
  152
5.2.4 - Voeding in de babytijd: brandstof voor de motorische ontwikkeling
  154
5.3 - De ontwikkeling van de zintuigen

8 begrippen in deze sectie:

Failure-to-thrive-syndroom
Kwashiorkor
Marasme
Obesitas
Perceptie
Sensatie
Multimodale benadering van perceptie
Affordances


  159
5.3.1 - Visuele perceptie: de wereld zien
  160
5.3.2 - Auditieve perceptie: de wereld van het geluid
  162
5.3.3 - Reuk en smaak
  163
5.3.4 - Gevoeligheid voor pijn en aanrakingen
  164
5.3.5 - Multimodale perceptie: de input van individuele zintuigen gecombineerd
  165
5.4 - Terugblik
  167
6 - De cognitieve ontwikkeling in de babytijd
  170
6.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: AAN DE KNOPPEN

  170
6.1 - Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget

10 begrippen in deze sectie:

Accommodatie
Adaptatie
Assimilatie
Schema
Sensomotorisch stadium
Circulaire reactie
Intentioneel gedrag
Objectpermanentie
Indirecte imitatie
Mentale representatie


  172
6.1.1 - Belangrijke elementen van Piaget's theorie
  172
6.1.2 - De sensomotorische periode: de basis van de vroege cognitieve groei
  174
6.1.3 - Meningen over Piaget: steun en kritiek
  178
6.2 - De informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling

11 begrippen in deze sectie:

Informatieverwerkingstheorie
Automatisering
Concept
Herinnering
Infantiele amnesie
Expliciet geheugen
Impliciet geheugen
Bayley Scales of Infant Development (BSID-III)
Ontwikkelingsquotiënt
Crossmodale perceptie
Visueel herkenningsgeheugen


  180
6.2.1 - Codering, opslag en terughalen: de grondslagen van informatieverwerking
  181
6.2.2 - Het geheugen in de babytijd
  182
6.2.3 - De ontwikkeling van intelligentie bij baby's
  185
6.3 - De wortels van onze taal

15 begrippen in deze sectie:

Taal
Brabbelen
Prelinguïstische communicatie
Holofrase (eenwoordzin)
Telegramstijl
Expressieve stijl
Onderextensie (ondergeneralisatie)
Overextensie (overgeneralisatie)
Referentiële stijl
Leertheorie
Modelleren
Nativistische benadering
Taalverwervingsmechanisme (language acquisition device, LAD)
Universele grammatica
Babytaal


  189
6.3.1 - De basisbeginselen van taal: van geluiden naar symbolen
  190
6.3.2 - Het ontstaan van taalontwikkeling
  195
6.3.3 - Praten tegen kleine kinderen: babytaal
  196
6.4 - Terugblik
  200
7 - De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de babytijd
  204
7.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: EMOTIONELE ACHTBAAN

  204
7.1 - De basis van sociaal gedrag

8 begrippen in deze sectie:

Differentiele emotietheorie
Scheidingsangst
Sociale glimlach
Vreemdenangst
Zelfbesef
Social referencing
Empathie
Theory of mind


  206
7.1.1 - Emoties in de babytijd
  206
7.1.2 - De ontwikkeling van het ik
  209
7.1.3 - Social referencing: voelen wat anderen voelen
  211
7.1.4 - Het mentale leven van baby's
  212
7.2 - Relaties aangaan

9 begrippen in deze sectie:

Hechting
Angstig-vermijdend hechtingspatroon
Veilig hechtingspatroon
Vreemdesituatieprocedure van Ainsworth
Angstig-ambivalent hechtingspatroon
Gedesorganiseerd-gedesorienteerd hechtingspatroon
Zelfdeterminatietheorie
Wederzijds regulatiemodel
Wederzijdse socialisatie


  213
7.2.1 - Hechting
  214
7.2.2 - Rollen van moeder en vader bij hechting
  217
7.2.3 - Ontluikende relaties via interacties
  220
7.2.4 - De effecten van kinderopvang
  223
7.3 - Verschillen tussen baby's

10 begrippen in deze sectie:

Persoonlijkheid
Eriksons theorie van psychosociale ontwikkeling
Stadium van vertrouwen-versus-wantrouwen
Temperament
Gemakkelijke baby
Geremde baby
Goodness of fit
Moeilijke baby
Gender
Genderidentiteit


  224
7.3.1 - Persoonlijkheidsontwikkeling: kenmerken die baby's uniek maken
  225
7.3.2 - Temperament: stabiele factoren in het gedrag van een kind
  226
7.3.3 - Geslacht en gender: mannelijk of vrouwelijk
  229
7.4 - Terugblik
  231
DEEL 3 - DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD
  235
8 - De fysieke ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
  236
8.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: XIANG

  236
8.1 - Fysieke groei

2 begrippen in deze sectie:

Lateralisatie
Myeline


  238
8.1.1 - Het groeiende lichaam
  238
8.1.2 - De groeiende hersenen
  240
8.1.3 - Het verband tussen groei van de hersenen en cognitieve ontwikkeling
  241
8.1.4 - De ontwikkeling van de zintuigen
  243
8.2 - Motorische ontwikkeling

3 begrippen in deze sectie:

Perceptuele schematisering
Veranderingsblindheid
Links- of rechtshandigheid


  244
8.2.1 - De grove motoriek
  245
8.2.2 - De fijne motoriek
  247
8.2.3 - Zindelijk worden: wanneer en hoe?
  247
8.2.4 - Links- of rechtshandigheid
  249
8.2.5 - De tekening als graadmeter van ontwikkeling
  249
8.3 - Bedreigingen van fysieke groei en motorische ontwikkeling

6 begrippen in deze sectie:

Pavor nocturnus
Voedselneofobie
Kindermishandeling
Verwaarlozing
Intergenerationele overdracht van huiselijk geweld
Veerkracht


  250
8.3.1 - Slaapproblemen
  250
8.3.2 - Eten en voeding
  251
8.3.3 - Enkele ziekten in de peuter- en kleutertijd
  253
8.3.4 - Ongelukken
  254
8.3.5 - Kindermishandeling
  256
8.4 - Terugblik
  261
9 - De cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
  264
9.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: SPELENDERWIJS LEREN

  264
9.1 - De intellectuele ontwikkeling

13 begrippen in deze sectie:

Preoperationeel stadium
Denkoperaties
Pictogram
Symboolgebruik
Centratie
Conservatie
Transformatie
Egocentrisme
Intuitief denken
Autobiografisch geheugen
Script
Scaffolding
Zone van naaste ontwikkeling (zone of proximal development, ZPD)


  266
9.1.1 - Piaget's stadium van preoperationeel denken
  266
9.1.2 - De informatieverwerkingstheorie van cognitieve ontwikkeling
  273
9.1.3 - Vigotsky's visie op cognitieve ontwikkeling: oog voor de rol van cultuur
  276
9.2 - De taalontwikkeling

9 begrippen in deze sectie:

Syntaxis
Fast mapping
Egocentrisch taalgebruik (Piaget) of private taal (Vygotsky)
Grammatica
Innerlijke taal
Private taal (Vygotsky) of egocentrisch taalgebruik (Piaget)
Pragmatiek
Sociaal taalgebruik
Taalontwikkelingsstoornis (TOS)


  280
9.2.1 - Linguïstische vooruitgang in de peuter- en kleutertijd
  280
9.2.2 - Egocentrisch taalgebruik
  282
9.2.3 - Armoede en taalontwikkeling
  284
9.2.4 - Taalontwikkelingsstoornis (TOS)
  285
9.3 - De invloed van educatie en opvang

8 begrippen in deze sectie:

Kinderdagverblijf/creche
Logopedie
Gastouder-/onthaalouderopvang
Kleuterschool
Peuterspeelzaal
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE)
Voorschool
Vroegschool


  286
9.3.1 - Soorten kinderopvang voor peuters en kleuters
  286
9.3.2 - Gebruik van kinderopvang voor peuters en kleuters
  287
9.3.3 - Effecten van kinderopvang en vroege onderwijsprogramma's
  288
9.4 - Voorlezen, televisie en digitale media
  290
9.4.1 - Voorlezen: leerzame en verbindende momenten
  290
9.4.2 - Leren via televisie en digitale media
  290
9.5 - Terugblik
  293
10 - De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en kleutertijd
  296
10.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: EEN HELPENDE HAND

  296
10.1 - Een antwoord op de vraag 'Wie ben ik?'

18 begrippen in deze sectie:

Psychosociale ontwikkeling
Individualistische orientatie
Stadium van autonomie-versus-schaamte-en-twijfel
Stadium van initiatief-versus-schuldgevoel
Zelfbeeld
Collectivistische orientatie
Elektracomplex
Identificatie (volgens de psychoanalytische traditie)
Oedipuscomplex
Genderidentiteit
Genderschema
Genderconstantie
Genderbewuste opvoeding
Genderdiversiteit
Genderdysforie
Genderexpressie
Non-binaire personen
Transgendermensen


  298
10.1.1 - De persoonlijkheidsontwikkeling volgens Erikson: conflicten oplossen
  298
10.1.2 - Het zelfbeeld in de peuter- en kleutertijd
  299
10.1.3 - Genderidentiteit: het ontstaan van mannelijkheid en vrouwelijkheid
  300
10.1.4 - Het ontdekken van seksualiteit
  305
10.2 - Vrienden en familie: het sociale leven van peuters en kleuters

12 begrippen in deze sectie:

Associatief spel
Constructief spel
Cooperatief spel
Functioneel spel
Parallel spel
Solospel
Toekijkend spel
Theory of mind
Autoritaire opvoedingsstijl
Autoritatieve opvoedingsstijl
Onverschillige opvoedingsstijl
Permissieve opvoedingsstijl


  306
10.2.1 - Het ontstaan van vriendschappen
  306
10.2.2 - De regels van het spel
  306
10.2.3 - De theory of mind van peuters en kleuters: begrijpen wat anderen denken
  309
10.2.4 - Het gezinsleven van peuters en kleuters
  311
10.3 - Morele ontwikkeling en zelfbeheersing

17 begrippen in deze sectie:

Morele ontwikkeling
Autonome cooperatiestadium
Beginnende cooperatiestadium
Immanente rechtvaardigheid
Moreel realisme
Conventioneel niveau
Postconventioneel stadium (niveau)
Preconventioneel stadium (niveau)
Prosociaal gedrag
Abstract modeling
Empathie
Agressie
Expressieve agressie
Externaliserend gedrag
Instrumentele agressie
Emotionele zelfregulatie
Relationele agressie


  314
10.3.1 - Het ontstaan van moreel besef: goed en fout in de maatschappij
  314
10.3.2 - Zelfbeheersing bij peuters en kleuters
  318
10.4 - Terugblik
  322
DEEL 4 - DE SCHOOLTIJD
  327
11 - De fysieke ontwikkeling in de schooltijd
  328
11.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: VOOR DE JURY

  328
11.1 - Het groeiende lichaam
  330
11.1.1 - De fysieke ontwikkeling
  330
11.1.2 - Motorische vaardigheden: voortdurende vooruitgang
  331
11.2 - Invloeden op de fysieke ontwikkeling

4 begrippen in deze sectie:

Astma
Chronische ziekte
Psychosomatische klachten
Somatoforme stoornis


  333
11.2.1 - De invloed van voeding
  334
11.2.2 - Groeiachterstanden en groeistoornissen
  335
11.2.3 - Ondergewicht en kinderobesitas
  335
11.2.4 - Gezondheidsklachten in de schooltijd
  340
11.2.5 - Ongelukken
  342
11.3 - Kinderen met speciale behoeften

10 begrippen in deze sectie:

Visuele beperking
Auditieve beperking
Cochleair implantaat (CI)
Articulatiestoornissen
Spraakstoornis
Stotteren
Taalontwikkelingsstoornis (TOS)
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)
Full inclusion
Passend onderwijs


  343
11.3.1 - Zintuiglijke problemen en spraakproblemen
  343
11.3.2 - Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)
  345
11.4 - Terugblik
  349
12 - De cognitieve ontwikkeling in de schooltijd
  352
12.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: EEN TUIN INZAAIEN

  352
12.1 - De intellectuele en taalkundige ontwikkeling

7 begrippen in deze sectie:

Concreet-operationeel stadium
Decentreren
Reversibiliteit
Herinnering
Mindmap
Metalinguistisch bewustzijn
Tweetaligheid


  354
12.1.1 - De cognitieve ontwikkeling volgens Piaget
  355
12.1.2 - De informatieverwerkingstheorie
  356
12.1.3 - Vygotsky's visie op cognitieve ontwikkeling en klassikaal onderwijs
  359
12.1.4 - Taalontwikkeling: de betekenis van woorden
  360
12.1.5 - Tweetaligheid
  362
12.2 - Intelligentie: het bepalen van individuele sterke punten

14 begrippen in deze sectie:

Afasie
Dyslexie
Intelligentie
Intelligentiequotient (IQ)
Kalenderleeftijd
Mentale leeftijd
Wechsler-intelligentietest voor kinderen (WISC-V)
Wechsler-intelligentietest voor volwassenen (WAIS-IV)
CHC-model van intelligentie
Triarchische theorie van intelligentie
Verstandelijke beperking
Acceleratie
Hoogbegaafd kind
Verrijking


  363
12.2.1 - Criteria voor intelligentie: een onderscheid tussen intelligente en niet-intelligente kinderen
  364
12.2.2 - Actuele visies op intelligentietests
  365
12.2.3 - IQ-verschillen tussen groepen
  368
12.2.4 - Alternatieve visies op intelligentie
  369
12.2.5 - Intelligentiescores onder en boven de norm
  372
12.3 - Onderwijs: lezen, schrijven en rekenen (en meer)

9 begrippen in deze sectie:

Emotionele intelligentie
Pygmalion-effect
Dyscalculie
Dyslexie
Specifieke leerproblemen
Assimilatiemodel
Biculturele identiteit
Multicultureel onderwijs
Pluralistisch model


  375
12.3.1 - Onderwijs wereldwijd: wie mag er naar school?
  375
12.3.2 - Onderwijstrends: meer dan lezen, schrijven en rekenen
  375
12.3.3 - Schoolrijpheid:wanneer is een kind klaar voor school?
  378
12.3.4 - Lezen: het leren ontcijferen van de betekenis van woorden
  379
12.3.5 - Het Pygmalion-effect: de invloed van verwachtingen
  380
12.3.6 - Specifieke leerproblemen
  382
12.4 - Terugblik
  384
13 - De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd
  388
13.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: WIE IS DAVE

  388
13.1 - De ontwikkeling van het eigen ik

5 begrippen in deze sectie:

Stadium van vlijt-versus-minderwaardigheid
Neerwaartse sociale vergelijking
Opwaartse sociale vergelijking
Sociale vergelijking
Eigenwaarde


  390
13.1.1 - De psychosociale ontwikkeling en zelfkennis in de schooltijd: vlijt versus minderwaardigheid
  390
13.1.2 - Eigenwaarde: hoe kinderen een beeld vanb zichzelf ontwikkelen
  394
13.2 - Psychische problemen en gedragsproblemen

4 begrippen in deze sectie:

Externaliserende problemen
Internaliserende problemen
Normoverschrijdend-gedragsstoornis (CD)
Oppositionele-opstandige stoornis (ODD)


  396
13.3 - Relaties: vriendschappen in de schooltijd

4 begrippen in deze sectie:

Sociale competentie
Dominantiehierarchie
Restrictieve speelstijl
KiVa


  398
13.3.1 - Stadia van vriendschap: een veranderende kijk op vrienden
  398
13.3.2 - Individuele verschillen bij vriendschap: wat maakt een kind populair?
  399
13.3.3 - Gender en vriendschap: segregatie van de seksen in de schooltijd
  402
13.3.4 - Pesten op school en online
  404
13.3.5 - Veiligheid op het internet
  406
13.4 - Het gezin in de schooltijd

5 begrippen in deze sectie:

Coregulering
Sleutelkind
Eenoudergezin
Nieuw samengesteld gezin
Opvoedingsondersteuning


  407
13.4.1 - De veranderende thuisomgeving
  407
13.4.2 - Hulp bij opvoeden en opgroeien
  414
13.5 - Terugblik
  416
DEEL 5 - DE ADOLESCENTIE
  421
14 - De fysieke ontwikkeling in de adolescentie
  422
14.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: BEOORDEELD DOOR JE VOLGERS

  422
14.1 - Fysieke rijping

11 begrippen in deze sectie:

Adolescentie
Pubertaire groeispurt
Puberteit
Androgenen
Hypofyse
Hypothalamus
Oestrogenen
Menarche
Primaire geslachtskenmerken
Secundaire geslachtskenmerken
Spermarche of semenarche


  424
14.1.1 - Groei in de adolescentie: het snelle tempo van de fysieke rijping
  425
14.1.2 - Puberteit: het begin van de seksuele rijping
  425
14.1.3 - Beeld van het eigen lichaam: reacties op fysieke veranderingen in de adolescentie
  427
14.1.4 - Vroege en late rijping: gevolgen
  428
14.1.5 - Hersenontwikkeling en denken: de opmaat voor cognitieve groei
  429
14.2 - Stress en manieren om ermee om te gaan

3 begrippen in deze sectie:

Stress
Coping
Psychosomatische aandoening


  431
14.2.1 - Oorzaken en gevolgen van stress: de uitdagingen van het leven
  431
14.2.2 - Omgaan met stress
  433
14.3 - Bedreigingen voor het welzijn van adolescenten

18 begrippen in deze sectie:

Body Mass Index (BMI)
Overgewicht
Anorexia nervosa
Boulimie
Eetbuistoornis (binge eating disorder)
Life-time prevalentie
Standardized Mortality Rate (SMR)
Drugs
Verslaving
Alcoholist
Prefrontale cortex
Acquired immune deficiency syndrome (aids)
Seksueel overdraagbare aandoening (soa)
Chlamydia
Genitale herpes
Genitale wratten
Gonorroe
Humaan Papillomavirus (HPV)


  434
14.3.1 - Voeding en beweging: gewichtige zaken
  434
14.3.2 - Drugs
  438
14.3.3 - Alcoholgebruik en -misbruik
  440
14.3.4 - Tabak: de gevaren van roken
  443
14.3.5 - Seksueel overdraagbare aandoeningen
  444
14.4 - Terugblik
  448
15 - De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie
  452
15.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: EDWARD HEEFT HET MOEILIJK

  452
15.1 - De intellectuele ontwikkeling

6 begrippen in deze sectie:

Formeel-operationeel stadium
Syllogisme
Informatieverwerkingstheorie
Egocentrisme
Imaginair publiek
Metacognitie


  454
15.1.1 - Het formeel-operationele stadium van Piaget en adolescentie
  455
15.1.2 - De informatieverwerkingstheorie: geleidelijke veranderingen in vermogens
  459
15.1.3 - De adolescent als het middelpunt van het universum
  460
15.2 - De morele ontwikkeling

5 begrippen in deze sectie:

Heinz-dilemma
Persoonlijke fabel
Conventioneel niveau
Postconventioneel stadium (niveau)
Preconventioneel stadium (niveau)


  461
15.2.1 - Kohlberg's theorie van morele ontwikkeling
  461
15.2.2 - Giligan's theorie van morele ontwikkeling
  464
15.3 - Schoolprestaties en cognitieve ontwikkeling

3 begrippen in deze sectie:

Segregatie in het onderwijs
Differentiatie in het onderwijs
FOMO (fear of missing out)


  465
15.3.1 - De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs
  466
15.3.2 - Sociaal-economische status en schoolprestaties
  466
15.3.3 - Veiligheid op school en de kwaliteit van het onderwijs
  468
15.3.4 - Media- en internetgebruik door adolescenten
  469
15.3.5 - Scholieren en parttimewerk
  470
15.3.6 - Het afbreken van de schoolcarrière
  471
15.3.7 - Naar het hoger onderwijs
  472
15.4 - Keuze van een beroep

4 begrippen in deze sectie:

Fantasieperiode
Realistische periode
Tentatieve periode
Loonkloof


  474
15.5 - Terugblik
  478
15.4.1 - De drie perioden van Ginzberg
  475
15.4.2 - De zes persoonlijkheidstypen van Holland en beroepskeuze
  475
15.4.3 - Gender en carrièrekeuze
  476
16 - De sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescentie
  482
16.0 - Kernvragen, Proloog & Vooruitblik

[Kernvraag 1]
[Kernvraag 2]
[Kernvraag 3]
[Kernvraag 4]
[Kernvraag 5]

PROLOOG: DANSEN DOOR HET LEVEN

  482
16.1 - Identiteit: een antwoord op de vraag 'Wie ben ik?'

9 begrippen in deze sectie:

Stadium van identiteit-versus-identiteitsverwarring
Identity achievement
Identity foreclosure
Identity diffusion
MAMA-cyclus
Moratorium
Informatiegeorienteerde stijl
Normatieve stijl
Verwarde/vermijdende stijl


  484
16.1.1 - Zelfbeeld: beschrijving van het ik
  485
16.1.2 - Eigenwaarde: beoordeling van het ik
  485
16.1.3 - Identiteitsvorming in de adolescentie: verandering of crisis?
  487
16.1.4 - Marcia's theorie van identiteitsontwikkeling
  489
16.1.5 - Religie en spiritualiteit
  491
16.1.6 - Culturele identiteit
  492
16.2 - Problemen in de adolescentie

6 begrippen in deze sectie:

DALY's (disability-adjusted life years)
Depressie
Mortaliteit
Age-crime curve
Clusterzelfdoding
Gesocialiseerde delinquent


  493
16.2.1 - Depressie, suïcidale gedachten en zelfdoding
  493
16.2.2 - Criminaliteit in de adolescentie
  496
16.3 - Relaties: familie en vrienden

12 begrippen in deze sectie:

Ondergesocialiseerde delinquent
Autonomie
Generatiekloof
Referentiegroep
Seksekloof
Subcultuur
Vriendenclub
Afgewezen adolescent
Controversiele adolescent
Genegeerde adolescent
Peer pressure
Populaire adolescent


  498
16.3.1 - Familiebanden: veranderende relaties binnen het gezin
  498
16.3.2 - Relaties met leeftijdsgenoten: het belang van 'erbij horen'
  502
16.4 - Verkering, seksueel gedrag en tienerzwangerschap

10 begrippen in deze sectie:

Steaming
Masturbatie
Sexting
Binair denken over seksuele orientatie
Binaire identiteit
Genderdysforie
Genderidentiteit
Transman
Transvrouw
LHBT-jongere


  505
16.4.1 - Relaties in de 21ste eeuw
  505
16.4.2 - Seksuele activiteiten tijdens de adolescentie
  506
16.4.3 - Seksuele geaardheid en genderidentiteit
  508
16.4.4 - Tienerzwangerschappen
  511
16.5 - Terugblik
  512